تنها عضو کاملا شیرین خانواده مرکبات که مصرف آن در فصل سرما به‌شدت توصیه می‌شود. این میوه بومی کشور هند است و در مقایسه با دیگر مرکبات عطر ملایم‌تری دارد. لیموشیرین علاوه بر اینکه یکی از بهترین منابع ویتامین C است و برای درمان سرماخوردگی بسیار مفید است، یک تب‌بر طبیعی محسوب می‌شود. این میوه سرشار از املاح معدنی مانند منیزیم و فسفر است و به بهبود عملکرد قلب کمک می‌کند.

مصرف لیمو شیرین روی پوست تاثیر بسیار مثبتی دارد و از ترک خوردن آن خصوصا پوسته پوسته شدن لب‌ها در هوای سرد و خشک جلوگیری می‌کند. لیموشیرین مصرف خاص غذایی ندارد، اما اضافه کردن آب آن به چای طعم و عطر خاصی به آن می‌دهد. توجه داشته باشید که لیموشیرین پس از برش خوردن باید به سرعت مصرف شود، چون در مجاورت هوا تلخ و بدمزه می‌شود.

نارنگی باستانی‌ترین عضو خانواده مرکبات است تا آنجا که پرتقال معروف از پیوند نارنگی و یک میوه دیگر به نام پومیلو به‌وجود آمده است. تنوع نارنگی بسیار زیاد است و انواع آن با پوست سبز و نارنجی، ترش، ملس یا شیرین در بازار وجود دارد. مزیت بزرگ نارنگی نسبت به دیگر مرکبات، پوست آن است که به‌سادگی جدا می‌شود و به‌همین دلیل به یکی از محبوب‌ترین میوه‌ها بین کودکان تبدیل شده است. نارنگی طبیعتی سرد دارد و سرشار از فسفر و کلسیم است که برای تقویت استخوان‌ها و کمک به رشد کودکان موثر است.

مقدار بالای ویتامین A نارنگی را تبدیل به یکی از موثرترین میوه‌ها برای مبارزه با سرطان می‌کند و ویتامین‌های B1 و B2 موجود در آن باعث آرامش اعصاب و خواب راحت می‌شود. از معروف‌ترین نارنگی‌ها می‌توان به نارنگی ژاپنی، نارنگی پاکستانی، نارنگی یافا و نارنگی معروف و خوشمزه بندری اشاره کرد که موطن اصلی آن استان هرمزگان، خصوصا روستای سیاهو است.

خواص نارنجی‌های دوست‌داشتنی

پرتقال معروف‌ترین و شناخته‌شده‌ترین عضو خانواده مرکبات است که مصرف آن توسط بشر به صدها سال قبل از میلاد مسیح باز می‌گردد. نخستین خاستگاه پرتقال کشور چین بوده است. در آن زمان پرتقال، میوه‌ای ترش، کوچک و پرهسته بود که بیشتر به‌دلیل خواص بسیار زیادش مورد استفاده قرار می‌گرفت. در طول قرون و با بهبود کشاورزی، پرتقال تبدیل به میوه‌ای شیرین و خوش‌طعم شد. امروزه این میوه به‌صورت تازه یا محصولاتی که از آن به‌دست می‌آید، به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی غذایی ما تبدیل شده است.

برخلاف تصور عموم که پرتقال را مختص زمستان می‌دانند، درخت آن گیاهی همیشه سبز و نیمه گرمسیری است و در حال حاضر انواع مختلف آن با طعم‌ها و رنگ‌های متفاوت تولید می‌شود. نکته جالب راجع به پرتقال این است که نام انگلیسی آن یعنی اورنج- Orange – از خانواده واژه فارسی نارنج و کلمه سانسکریت نارنگ است، اما ایرانی‌ها این میوه را در زبان خودشان پرتقال می‌نامند.

دلیلش هم آن است که تجار پرتغالی در قرن ۱۵ میلادی نوع شیرین آن را از هند به کشورشان برده و کشت کردند، به همین دلیل ترنج ترش مزه ایرانی فراموش و پرتقال شیرین و آبدار از مغرب‌زمین وارد شد. البته در کشور‌های دیگری مانند ترکیه، یونان و کشورهای عربی هم نام این میوه از کشور پرتغال گرفته شده است. پرتقال انواع فراوانی دارد و در حال حاضر تنها در ایالات‌متحده ۳۰۰ نوع آن کشت می‌شود. از معروف‌ترین پرتقال‌ها می‌توان به تامسون، والنسیا و پرتقال خونی اشاره کرد.

اکسیر جوانی، شاداب کننده روح و جسم و سلطان بلامنازع طعم‌دهنده‌های غذایی. کافی است همیشه یک لیموترش کوچک همراه خود داشته باشید و گهگاه پوستش را خراشیده و آن را ببویید تا استرس از شما دور شده و بانشاط شوید. لیمو مانند سیر دارای خواص بی‌شماری است و تقریبا در هر زمینه‌ای کاربرد دارد. خواص ضدباکتریایی آن سبب شده تا به‌عنوان یکی از بهترین داروهای طبیعی برای درمان آفت دهان، اگزما و آکنه باشد. لیموترش علاوه بر خواص غذایی فراوان برای رفع بوی بد دهان، از بین بردن بوی سیر و بوی زهم ماهی و انواع گوشت استفاده می‌شود. مهم‌ترین دلیل پرورش لیموترش تهیه آبلیمو است، اما پوست آن هم علاوه بر مصارف غذایی در تهیه انواع اسانس برای مصرف در صنایع آرایشی و بهداشتی کاربرد دارد.

به یاد داشته باشید اگر می‌خواهید از رنده پوست لیمو در غذا استفاده کنید، آن را خوب بشویید، چون معمولا لیموها را برای ماندگاری بیشتر با نوعی واکس چرب می‌کنند که پاک نکردن آن باعث تلخ شدن غذا می‌شود. لیموترش انواع بسیاری دارد، اما در ایران دو نوع آن بیشتر دیده می‌شود، لیموترش شیرازی که کوچک، معطر و پوست نازک است و لیموترش معروف به لیمو سنگی که بزرگ و پرگوشت است، اما ترشی آن زیاد و کم‌عطرتر از نوع شیرازی است. نوع دیگری از لیموترش هم به‌نام لیموعمانی وجود دارد که تازه آن بسیار ترش و تقریبا غیرقابل استفاده است، اما خشک آن به‌عنوان یکی از پرمصرف‌ترین طعم‌دهنده‌ها در آشپزی ایرانی استفاده می‌شود. لیموترش در شمال و جنوب ایران کشت می‌شود، اما یکی از بهترین و مرغوب‌ترین محصول لیموترش ایران در شهرستان میناب در استان هرمزگان تولید می‌شود.

نام فارسی آن دارابی است که تقریبا از یادها رفته است، یکی از بزرگ‌ترین اعضای خانواده مرکبات که از پیوند پرتقال و یکی از مرکبات شرق آسیا به نام پومیلو به‌دست آمده است. نام گریپ فروت یا میوه حبه‌ای به این دلیل روی آن گذاشته شده که مانند خوشه انگور به‌صورت دسته‌های ۱۰ تا ۱۵ عددی به هم وصل هستند. طعم آن ملس مایل به ترش است و ته مزه تلخ آن باعث شده خیلی‌ها آن را دوست نداشته باشند، اما خواص معجزه‌آسای آن سبب شده تا بسیاری آن را به اجبار در برنامه غذایی خود بگنجانند.

گریپ فروت یکی از موثرترین میوه‌ها در پایین آوردن کلسترول و چربی خون است، البته به‌شرطی که با نمک خورده نشود. این میوه به‌دلیل خاصیت اشتهاآوری که دارد می‌تواند در سالاد و به‌عنوان پیش‌غذا مصرف شود، با این حال خاصیت چربی‌سوزی آن باعث شده تا یکی از بهترین انتخاب‌های طبیعی برای کاهش وزن باشد. معروف‌ترین گریپ فروت نوع توسرخ آن است.

یکی از دوست داشتنی‌ترین مرکبات که گوشت، پوست، آب و حتی گل آن مورد مصرف دارد. نارنج در زبان انگلیسی Bitter Orange یا پرتقال تلخ نامیده می‌شود و در برخی نقاط تنها به‌عنوان گیاهی تزیینی استفاده می‌شود. نارنج در ایران بسیار پرطرفدار است و در فصول سرد در بازار یافت می‌شود و جایگزین مناسب و شایسته‌ای برای لیموترش است که در این زمان از سال کمیاب و گران است.

مصرف نارنج در غذاها- مانند انواع خورش قرمز- نه‌تنها طعم ترش و ملایمی به غذا می‌دهد، بلکه از تیره شدن خورش جلوگیری کرده و باعث خوش‌رنگ شدن آن می‌شود. نارنج تمام خواص مشترک در مرکبات را دارد، اما ویژگی منحصر به فردش آن است که شکوفه تازه آن برای تهیه مربا و خشک آن در انواع دمنوش و چای کاربرد دارد.