۱- شیر مومو

شیر گاو به دو شکل «شیر کامل» (whole milk) و شیر پس چرخ (skim milk) وجود دارد. اغلب ما از نوع دوم جداشده استفاده می کنیم. شیرگاو هم مانند انواع دیگر شیرها، ویژگی های مثبت و نکات منفی ای دارد.

+شیر گاو به ویژه نوع پس چرخ آن دارای بالاترین مقدار کلسیم است. از نظر پروتئین نیزدو برابر انواع دیگر شیرها پروتئین دارد. البته در انواع مختلف شیر گاو، شامل شیر کامل، دو درصد، یک درصد و شیر پس چرخ، میزان پروتئین متفاوت است. این شیر به دلیل سازگاری با دستگاه گوارش انسان و مطلوب بودن طعم و عطر آن در رتبه بالاترین میزان مصرف در جهان ایستاده است.

– حساسیت به «لاکتوز» (قند شیر) یکی از مشکلاتی است که ممکن است افراد را از خوردن شیر گاو ناتوان کند. معده درد، دل پیچه، نفخ، اسهال و حالت تهوع از علائم حساسیت به لاکتوز است. این مشکل با مصرف شیرهای کم لاکتوز یا بدون لاکتوز قابل حل است.

افراد مبتلا به مشکل حساسیت به لاکتوز می توانند بدون درگیری با هیچ مشکلی، روزانه ۱۱۴ گرم شیر کم یا بدون لاکتوز بنوشند.اما هستند افرادی که حساسیت آنها به قدری بالاست که از شیرهای کم لاکتوز یا بدون لاکتوز نیز نمی توانند استفاده کنند. این افراد باید مصرف شیرهای دیگر را جایگزین کرده و برای رفع کمبود کلسیم از مکمل های آن استفاده کنند.

۲- شیردانه لوبیایی

مردم ساکن کشورهای شرق دور از شیر سویا و سویا به وفور استفاده می کنند. البته این عادت به تدریج بین مردم سایر کشورها نیز رایج شده است؛ اما آنها پرچمدار نهضت شیر سویا هستند! شیر سویا خوراکی نه چندان تازه وارد در سوپرمارکت های بسیاری از کشورهای جهان و ازجمله کشور خودمان است. این شیر به صورت ساده و طعم دار ارائه می شود.

+ شیر سویا که آن را اصطلاحا از «کشیدن شیره سویا» و رقیق کردن آن با آب تهیه می کنند، سرشار از پروتئین گیاهی، کلسیم و چربی های غیراشباع است. کالری این نوع شیر پایین بوده و دارای عطر و طعم خوب و متنوع است. این نوع شیر، می تواند جایگزین خوبی برای افراد دچار حساسیت به لاکتوز باشد. مصرف آن مانع از ابتلا به سرطان سینه در زنان می شود. بررسی ها نشان می دهد زنانی که روزانه ۲۳ میلی گرم سویا دریافت کرده یا یک لیوان شیر سویا می خورند، یک سوم دیگران در معرض خطر ابتلا به سرطان سینه قرار دارند.

– برخی پژوهش ها نشان می دهد مصرف این نوع شیر مانع از جذب پروتئین حیوانی و مواد معدنی می شود. طعم شیر سویا برای بعضی دوست داشتنی نیست. به همین دلیل از خوردن آن امتناع می کنند. اما یکی از راهکارها استفاده از انواع طعم دار شیر سویا یا خوردن شیر سویا همراه عسل است.

۳- شیر بادام

شیر بادام یا شیره بادام یکی از انواع شیرهای پرخاصیت گاهی اما اگران قیمت است که تولید آن به صورت محدود انجام می شود.

+ شیر بادام با فرایندی شبیه به «روغن کشی» از بادام استخراج شده و سپس با اب و شیرین کننده ها مخلوط می شود. این شیر گیاهی خواصی شبیه به شیر حیوانی دارد؛ به این ترتیب که مانند شیر حیوانی سرشار از انواع ویتامین ها، مواد معدنی و چربی مفید است. عطر و طعم آن خاص بوده و مخلوطی از طعم و عطر بادام و بوی خاص تلخ بادام است. شیر بادام می تواند جایگزین خوبی برای افارد حساس به لاکتوز باشد.

– میزان پروتئین شیر بادام بسیار پایین بوده و برابر یک گرم در هر فنجان است که این میزان در مقایسه با شیر سویا و شیر گاو که برای هر فنجان تا هشت گرم است، مقدار پایینی است. مصرف آن برای افراد حساس به آجیل و ویتامین B هم خطرناک است. در مواردی شیر بادام را با شکر زیاد مخلوط می کنند که به این ترتیب کالری و قند آن افزایش می یابد.

۴- شیر محلی

+ این همان شیر «دهاتی، محلی یا خام» است؛ شیری که هیچ فرایند کارخانه ای اعم از پاستوریزاسیون و استرلیزاسیون روی آن انجام نشده است. این مساله، یعنی «بکر بودن» شیر باعث حفظ کیفیت غذایی آن می شود.

– از آنجا که این نوع شیر تحت هیچ فرایند میکروب زدایی و باکتری زدایی قرار نگرفته است، درصورت مصرف ان خطر ابتلا به «سالمونلا»، «تب مالت» و «ای.کولای» (E.Coli) دور از انتظار نیست. بنابراین بهتر است در صورت استفاده از این نوع شیر حتما آن را مدت ۱۰ دقیقه بجوشانیم. از طرفی آن را از دامداری های مطمئن تهیه کنیم. با این همه بهتر است از این نوع شیر استفاده نکنیم.

۵- شیر ارگانیک

+ این نوع شیر از دام هایی تهیه شده که با مواد غذایی ارگانیک تغذیه کرده اند. به همین دلیل در این نوع شیر باقیمانده هورمون ها، آنتی بیوتیک ها، سموم آفت کش و… وجود ندارد. از نظر تغذیه ای نیز کیفیت این شیر بالاست. در حال حاضر در اغلب کشورهای جهان از این نوع شیر استفاده می کنند.

– قیمت بالا و اطمینان از ارگانیک بودن واقعی این نوع شیر، دغدغه اصلی برای مصرف آن است.

۶- محصول بزبز قندی

شیر بز یکی از نوشیدنی های رایج بین عشایر است. اما به تازگی در برخی از کشورهای جهان این نوع شیر نیز وارد سوپرمارکت ها شده است.

+ شیر بز از شیر گاو سهل الهظم تر است. به این دلیل است که ساختار پروتئین آن ساده تر از شیر گاو است. میزان کلسیم آن هم بیشتر از شیر گاو است. از طرفی میزان تریپتوفان – یکی از اسیدهای آمینه ضروری – آن نیز از شیر گاو بیشتر است.

– میزان لاکتوز آن بالاست. به همین دلیل مصرف آن برای افراد مبتلا به حساسیت لاکتوز مناسب نیست. طعم آن شیرین – شور است و عطر و طعم شیر گاو را ندارد. بوی آن تند بوده و از بین بردن بوی آن سخت است. البته اگر بتوان عطر و طعم آن را بهبود بخشید، مصرف آن از شیر گاو بهتر است.