از باقلوا، زرشک، لواشکی، میوه‌ای، شیری که از انواع بستنی‌های تازه‌وارد بازار هستند گرفت تا وانیلی، شکلاتی، سالار، مگنوم، گردویی، معجون، نانی، زعفرانی، سنتی و فالوده که قدیمی‌ترین بستنی‌ها هستند، همه و همه دوست‌داشتنی‌اند! اصلا کسی را در اطراف خود می‌شناسید که بستنی دوست نداشته باشد؟! بستنی از آن خوراکی‌هایی است که هر شخصی با هر سن و سالی، از بچه‌های ۲ساله گرفته تا مادربزرگ و پدربزرگ‌های ۹۰ ساله، دوستش دارند و از خوردنش لذت می‌برند به‌خصوص در تابستان که برای بعضی‌ها به یک میان‌وعده ثابت تبدیل می‌شود. آیا باید بابت این دلبستگی نگران باشید یا می‌توانید با خیال راحت هر قدر دل‌تان می‌خواهد بستنی بخورید؟

در این مطلب قصد داریم به تمام سؤالاتی که در خصوص بستنی‌خوری ذهن‌تان را درگیر می‌کند، پاسخ دهیم تا بدانید تکلیف‌تان با این قهرمان روزهای داغ تابستانی چیست.

از کی پای بستنی به زندگی ما باز شد؟

تاریخچه تولید بستنی در ایران به حدود ۸۰-۷۰ سال پیش بازگردد اما در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ بود که بستنی‌فروش‌ها برای خود اسم و رسمی پیدا کردند. در سال‌های اولیه تولید بستنی، شکر و شیر و ثعلب را در استوانه‌های فلزی که در بشکه‌های چوبی قرار داشت، می‌ریختند و اطراف استوانه‌های فلزی را با نمک و یخ می‌پوشاندند. یخ و نمک باعث می‌شد دما به حدود ۲۰ درجه سانتیگراد زیر صفر برسد. بعد از آن، قطعات یخ بسته اطراف استوانه فلزی را جدا می‌کردند تا تمام محتویات استوانه سفت شود.

با این روش، تهیه بستنی حدود ۸ ساعت طول می‌کشید و حدود ۲۰ کیلو بستنی آماده می‌شد. البته دستگاه‌های بستنی‌سازی اواخر دهه ۴۰ وارد ایران شدند و شرکت سازنده این دستگاه‌ها به هر یک از بستنی‌فروشی‌های معروف تهران یک دستگاه هدیه داد. در آن زمان تنها در جشن‌ها و اعیاد بود که کار بستنی‌فروش‌ها رونق می‌گرفت اما به مرور زمان تعداد بستنی‌فروشی‌ها و به تبع آن مشتری‌های بستنی بیشتر شد، دستگاه‌های بستنی‌ساز دیگر کار بستنی‌فروشی‌ها را راحت کرده بود و دیگر نیازی به صرف ۸ ساعت وقت برای تهیه بستنی نبود. کم‌کم بستنی‌های کارخانه‌ای هم باب شد؛ بستنی‌های یخی و شیری با شمایل چوبی، قیفی، لیوانی و … .

حالا هم که دیگر دنیایی از طعم و رنگ در بستنی‌ها وجود دارد که البته تنوع تولید بستنی در ایران در مقایسه با آنهایی که در تولید این ماده خوراکی پیشرو هستند، اصلا قابل مقایسه نیست. جالب است بدانید در ژاپن بستنی با طعم غذاهای مختلف از ماهی شور ژاپنی، کاکتوس، سیب زمینی شیرین و خرچنگ گرفته تا بادمجان و جلبک هم تهیه می‌شود. گذشته از این طعم‌های عجیب و غریب که البته هنوز در کشور ما باب نشده، بستنی‌ها این روزها با اشکال متنوعی به دست مصرف‌کننده می‌رسند.

اما این روزها که فقط با بستنی خوردن می‌توانیم کمی دل‌مان را خنک کنیم، کدام بستنی‌ها سالم‌ترند و کمتر چاق‌مان می‌کنند؟ اصلا چقدر بستنی می‌توانیم بخوریم و آیا اعتیاد به بستنی واقعی است؟!

یخی یا شیری؟ زعفرانی یا خامه‌ای؟

در کل بستنی‌ها به ۲ گروه شیری و یخی تقسیم می‌شوند. در بستنی‌های یخی از اسانس‌ها و رنگ‌های خوراکی و شیرین‌کننده‌ها استفاده می‌شود که انواع میوه‌ای و لواشکی و … هم از همین نوع هستند اما بستنی‌هایی که از شیر تهیه می‌شوند، خودشان باز به ۲ دسته تقسیم می‌شوند؛ یکی انواع کارخانه‌ای و دیگری انواع سنتی که داخل مغازه‌ها تولید می‌شود. البته در این بستنی‌ها از شیر خشک استفاده می‌شود و عیبی که این بستنی‌ها دارند، مربوط به افزودنی‌های آنهاست زیرا انواع اسانس‌های شیمیایی که باعث خوش‌رنگی و خوشبویی بستنی‌هاست به آنها اضافه می‌شود. از طرفی افزایش نگهدارنده‌ها در اندازه‌های زیاد برای سلامت مضر است اما اگر این بستنی‌ها حداکثر دو بار در هفته مصرف شوند، ضرری متوجه سلامت بدن شما نخواهد بود.

بستنی‌هایی که با نام سنتی و با زعفران و خامه درست می‌شوند به‌شرطی که واقعا زعفران داشته باشند، خوب هستند اما بعضی بستنی‌فروشی‌ها از گل‌رنگ استفاده می‌کنند. گل‌رنگ نسبتا سمی است و مصرف زیاد آن برای سلامت بدن مضر است اما زعفران که خود یک ادویه آنتی‌اکسیدان است، ارزش غذایی هم دارد و برای بدن مفید است.

در مورد شیر و خامه‌هایی که به بستنی‌های سنتی اضافه می‌شود، اگر پاستوریزه باشد، قاعدتا مشکلی نخواهد بود اما اگر محل تولید و نحوه نگهداری این مواد بهداشتی نباشد، این بستنی‌ها تبدیل به منبع غنی آلودگی میکروبی می‌شوند و ممکن است سموم موجود در آن باعث ایجاد مسمومیت همراه با استفراغ، دل‌پیچه، سردردهای شدید و تهوع ‌شود، پس در انتخاب‌تان دقت کنید.

ویژگی‌های یک بستنی خوب

به نظر شما یک بستنی خوب چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟ همین که خوشمزه و پر از تکه‌های خامه و مغزها باشد، کافی است یا شکل و شمایل و قوامش هم مهم است؟

شاید فکر کنید طعم بستنی خوب فقط به سلیقه شما بستگی دارد اما به عقیده متخصصان یک بستنی خوب باید طعم مناسبی نیز داشته باشد و مواد شیرین‌ کننده به نسبت مناسب در آن به کار رفته باشد. بستنی‌ای که خیلی شیرین یا بی‌طعم باشد، بستنی مطلوبی به شمار نمی‌رود.

اجزای بستنی هم باید کاملا با یکدیگر مخلوط شده باشند و مخلوط نهایی قوامی صاف و یکنواخت داشته باشد. همچنین تمام اجزای تشکیل‌دهنده آن به نسبت معین (نه بیش از حد) به خوبی با هم مخلوط شده باشند.

یک بستنی خوب نباید زیادی سرد یا زیادی گرم باشد؛ حرارت بستنی باید طوری باشد که وقتی آن را در دهان می‌گذارید، بتوانید طعم آن را تشخیص دهید. اگر بستنی زیادی سرد باشد، پایانه‌های حس سرما را بیش از حد تحریک کرده و ذائقه به وسیله سرما بی‌حس می‌شود و قضاوت درباره طعم بستنی سخت می‌شود. اگر هم زیادی گرم باشد، قاعدتا ذوب می‌شود و بستنی در کار نخواهد بود!

در مورد مواد اولیه یک بستنی می‌توان گفت سلامت و بهداشتی بودن مهم‌ترین نکته است. این مواد اولیه نباید به مدت طولانی و به روش نادرست در انبار نگهداری شده باشند. مصرف شیر یا خامه ترش شده با کیفیت پایین و کره نگهداری شده در شرایط نامناسب می‌تواند از کیفیت بستنی بکاهد. بعضی از کارخانه‌های بستنی‌‌سازی از شیرخشک‌های نامرغوب یا مانده استفاده می‌‌کنند که می‌‌تواند از کیفیت محصول نهایی بکاهد.