خوردن غذا شاید در نظر اول آسان ترین کار به نظر بیاید، اما همین کار ساده آدابی دارد که اگر رعایت نشود باعث بسیاری از بیماری ها و ناراحتی ها می شود که لذت غذا خوردن را از بین می برد و باعث می شود زندگی روزمره از روال عادی خارج شود. اگر بتوانیم روش های درست غذا خوردن را بیاموزیم و از آن مهم تر در عمل به کار ببریم می توانیم از بسیاری بیماری ها جلوگیری کنیم.در اینجا بعضی از روش های درست غذا خوردن را توضیح می دهیم.

 

الف جویدن غذا

جویدن غذا برای هرکس عامل مهم و اساسی در هضم و جذب غذا به شمار می رود، اما بیشتر نسبت به آن بی توجه هستیم و عادت کرده ایم که غذا را تند و نجویده فرو بریم در نتیجه اغلب به واسطه هضم و جذب ناقص غذا در لوله گوارش دچار اختلالات گوارشی از قبیل نفخ، گاز شکم، سرگیجه، اسهال، ورم و زخم معده می شویم.

ما حاضریم ساعت ها وقت صرف کنیم و گاهی برای پذیرایی از میهمانان خود روزها و هفته ها برای تهیه و تدارک مواد اولیه غذا و ساختن و پرداختن آن کوشش به کار بریم تا غذایی برای یک وعده آماده شود، اما خوردن آن بیش از یک ربع ساعت طول نمی کشد و دست از غذا می کشیم بدون اینکه از این همه زحمت و صرف وقت لذتی برده باشیم. حتی عده ای عادت کرده اند که غذا را ببلعند و این عادت ناهنجار را به صورت مستمر در وعده های غذایی خود به کار می برند و اهمیت چندانی هم برای این روش ناصحیح غذا خوردن که حاصلی جز خسته کردن ارگان های بدن و ایجاد سوءهاضمه ندارد قائل نیستند. غافل از اینکه اگر غذا را به آهستگی و تأنی خوب بجویم و با بزاق دهان آغشته کنیم تا در دهان کاملا مخلوط و نرم شود به حدی که به صورت مایعی در دهان در آید و این روش را به تدریج تمرین کنیم و جزو عادت خود قرار دهیم صرف نظر از اینکه دندان ها و لثه ها در اثر خوب جویدن محکم تر و غیرقابل نفوذ برای میکروب ها می شود و از پوسیدگی و لق شدن دندان ها جلوگیری می شود، باعث می شود چه در حال و چه در آینده دچار عوارضی در دستگاه گوارش نشویم، چه تنها عضو گوارشی که در اختیار انسان و اراده اوست، دهان است که شخص می تواند هر قدر بخواهد بجود تا هرچه بیشتر به هضم و جذب غذا در اندام های بدن کمک کند.

ما خود به تجربه دریافته ایم هنگامی که غذا با آرامی و خوب جویده شود، اولا مواد کمتری مصرف می شود، ثانیا از غذا بیشتر لذت می بریم، ثالثا انرژی بیشتری هم برای فعالیت و تحرک روزانه کسب می کنیم و دچار اختلالات گوارشی هم نمی شویم.

مساله جویدن غذا به ویژه برای خام گیاه خواران به واسطه مصرف مواد خام از قبیل خشکبار، غلات، بقولات، حبوب، میوه جات و سبزیجات که دارای فیبر و سلولز بیشتری است از اهمیت خاصی برخوردار است و نیاز به جویدن آنها بیشتر احساس می شود. باید برای جویدن از همه دندان های خود استفاده کنید. زیرا اگر به طور دائم با یک طرف دهان بجوید زیادی کار یک طرف و کم کاری طرف دیگر دهان ناراحتی هایی در درازمدت به وجود خواهد آورد. بنابراین باید زیاد جویدن و به آهستگی جویدن و با دو طرف دهان جویدن را کم کم به صورت عادت در خود در آورید.

پروفسور گایتون در فیزیولوژی پزشکی می نویسد:

دندان ها به بهترین وجهی برای عمل جویدن خلق شده اند. دندان های قدامی دارای عمل قطع کننده قوی و دندان های خلفی (دندان های آسیا) دارای عمل خردکننده یا آسیاکننده هستند، در صورتی که کلیه عضلات فک با یکدیگر عمل کنند می توانند دندان های قدامی را با نیرویی برابر با ۲۵ کیلوگرم و دندان های خلفی را با نیرویی برابر با ۹۰ کیلوگرم بر روی یکدیگر فشار دهند در صورتی که چنین نیرویی بر روی یک جسم کوچک مانند دانه یک تخمه که در بین دندان های آسیا قرار گرفته وارد شود نیروی واقعی وارد شده بر سانتی متر مربع ممکن است بر صدها کیلوگرم برسد، جویدن غذا برای هضم کلیه غذاها به ویژه برای بیشتر میوه جات و سبزیجات خام اهمیت دارد. زیرا این مواد دارای غشاهای سلولزی غیرقابل هضم در اطراف قسمت های مغذی خود هستند که باید پاره شوند تا مواد غذایی بتوانند مورد استفاده قرار گیرند. جویدن به این دلیل ساده به هضم غذا کمک می کند. چون آنزیم های گوارشی فقط بر روی سطح ذرات غذایی عمل می کنند لذا سرعت هضم بستگی به مساحت کل سطحی دارد که در معرض ترشحات روده قرار گیرد، علاوه بر آن خرد کردن غذا به ذرات ریز از خراشیدگی جدار لوله گوارش جلوگیری می کند و سهولت تخلیه غذا از معده به داخل روده باریک و از آنجا به داخل قسمت های بعدی روده را افزایش می دهد.

در کتاب اولین دانشگاه و آخرین پیامبر چنین نقل شده است:

پروفسور شیتندن استاد کرسی فیزیولوژی یک عده شاگرد و استاد و سرباز انتخاب کرد و بین آنها غذای مشابه توزیع و آنها را به دو گروه تقسیم نمود. به قسمت اول گفت: سهم شان را به حالت معمولی یا تندتر بخورند. به دسته دوم دستور دارد از ثلث غذایشان بردارند و بسیار خوب بجوند و فرو ببرند، یعنی یک عده غذای خوب نجویده و عده ای غذای بسیار خوب جویده شده، ولی از لحاظ کیفیت هر وعده غذایشان ثلث غذای دسته قبل (دسته اول) بود پس از یک ماه مشاهده کرد دسته دوم یعنی آنها که کمتر خورده و بهتر جویده بودند فوق العاده قوی و شاداب ترند و باز در آن کتاب ضمن ادامه بحث درباره ارزش دندان ها برای بدن می نویسد:

جویدن در گوشت خواران بیشتر عمودی و در گیاه خواران افقی است و می دانیم موادی مثل دانه ها با کوبیدن و گیاه و نشاسته با لغزیده شدن و سائیدن زودتر و بهتر عمل آماده سازی که بیشتر از همه نرم کردن است انجام می دهند و باهمین نشانه که در گوشت خواران جویدن عمودی و در گیاه خواران افقی صورت می گیرد بهترین دلیل و نشانی است که دندان ها برای نرم کردن و ساییدن خلق شده اند.

دکتر پاسکالت می گوید:

با غذایی که خوب جویده شده باشد، معده خیلی زود رضایت و بی نیازی خود را اعلام می کند. اگر دندان ها عمل اساسی هضم یعنی جویدن را انجام ندهند نقطه دیگری در سراسر لوله گوارش وجود ندارد که بتواند جبران کند و عمل شکستن غذا و تبدیل آن به ذرات کوچک را انجام دهد. دکتر نومان و دکتر سولوو در نقاط مختلف جهان به تفحص پرداختند و به این نتیجه رسیدند که داشتن دندان سالم به علت خوردن غذاهای سفت و سخت و خوب جویدن آنها، و فساد دندان ها به سبب خوردن اغذیه نرم است یعنی دندان ها برای جویدن و جویدن برای دندان ها خلق شده اند. (آنچه سخن دکتر نومان و دکتر سالوو را تایید می کند، این است که به طور محسوس می بینیم که اقوام بومی در سراسر جهان و ازجمله مردم بومی آفریقا که به طور طبیعی تغذیه می کنند تا آخر عمر از دندان های سالمی برخوردارند برخلاف و ثروتمندان و افراد مرفه که به واسطه مصرف کردن غذاهای لذیذ گوشتی و پخته خیلی زود دندان هایشان فاسد می شود.

در بزاق مقداری سولفور دوپتاسیم وجود دارد که برای ضدعفونی کردن مواد نباتی خام به کار می رودو این ماده در معده هم هست در روده هم هست و لذا اگر سبزی ها خوب جویده شوند ضدعفونی هم می شوند.

تعجب در این است که بعضی غذای خود را به بهانه اینکه دندانشان یا مخاط دهان یا زبانشان را آزار می دهند خوب نجویده آن را به سراغ مخاط ظریف تر معده سرازیر می کنند در صورتی که یکی از خواص جویدن این است که معلوم شود غذا با مخاط دهان چه می کند و اگر اثر ندارد آن را به سوی مخاط ظریف تر سرازیر نسازند و با جویدن حرارت آن تعدیل شود، اگر سرد است گرم شود و اگر داغ است به اعتدال گراید.

بنابراین باید سعی کرد مخصوصا مواد نشاسته ای را خوب جوید و با بزاق آغشته کرد تا آنزیم های ضروری برای هضم مواد نشاسته ای به کلی از بین نرود و با جویدن هر چه بیشتر پروتئین ها بیشتر تبدیل به اسیدهای آمینه شوند و شدت جذب هم بیشتر شود. کسانی که عمل جویدن را خوب انجام نمی دهند با آنکه به مقدار متعادل غذا خورده اند بدنشان همیشه در حال گرسنگی به سر می برد و حال آنکه با کمتر از این مقدار می توان با خوب جویدن انرژی کافی و لازم را به دست آورد، کم جویدن غذا باعث این عوارض می شود و در هضم مواد نشاسته ای اختلال پیدا می شود سبب پرخوری و احساس ناراحتی می شود قسمتی از غذا جذب نشده دفع می شود یعنی با آنکه غذا خورده ایم گرسنه مانده ایم – عمل تخمیر در روده ها به خوبی انجام نمی گیرد و مسمومیت تدریجی به وجود خواهد آمد.

ممکن است عده ای به عذر نداشتن دندان یا نقص آن غذا را نمی جوند و یا قبلا در آسیاب خرد می کنند در نتیجه با بزاق دهان آغشته نشده و فرو داده می شود. این امر علامت بی اهمیت پنداشتن جویدن است در صورتی که به عقیده ما باید این اشخاص اصلاح و تکمیل دندان های خود را سرلوحه و اولین برنامه زندگی خود قرار دهند